DOANH THU TỪ FILM STUDIO & THEME PARK TRÊN THẾ GIỚI

Điện ảnh không kết thúc khi bộ phim đóng máy Trong nền kinh tế sáng tạo hiện đại, một bộ phim thành công không chỉ tạo ra doanh thu từ phòng vé. Những thế giới được xây dựng trên màn ảnh có thể tiếp tục được thương mại hóa thông qua phim trường, công viên chủ đề, khách sạn, nhà hàng, sản phẩm bản quyền, trò chơi tương tác và du lịch trải nghiệm. Đây chính là mô hình kinh tế mà nhiều tập đoàn giải trí hàng đầu thế giới đang khai thác. Một bộ phim có thể được sản xuất trong vài tháng hoặc vài năm, nhưng thế giới của bộ phim có thể tiếp tục tạo ra doanh thu trong nhiều thập kỷ. Các mô hình như Disney Theme Parks, Universal Studios và Warner Bros. Studio Tour đã chứng minh rằng điện ảnh có khả năng trở thành nền tảng cho một hệ sinh thái kinh doanh đa ngành. Vậy những mô hình này đang tạo ra doanh thu như thế nào?

1. KINH NGHIỆM TỪ NHỮNG TẬP ĐOÀN GIẢI TRÍ HÀNG ĐẦU

1.1. DISNEY – MÔ HÌNH KINH TẾ GIẢI TRÍ TÍCH HỢP
Disney là một trong những hình mẫu thành công nhất thế giới về khai thác tài sản trí tuệ (Intellectual Property – IP). Từ những nhân vật hoạt hình và bộ phim, Disney phát triển thành hệ thống công viên chủ đề, khu nghỉ dưỡng, khách sạn, du thuyền, sản phẩm tiêu dùng và dịch vụ giải trí. Theo báo cáo thường niên năm tài chính 2024, bộ phận Disney Experiences ghi nhận: 34,151 tỷ USD doanh thu.
Cơ cấu doanh thu:
Nguồn doanh thu Giá trị năm 2024
Vé vào công viên 11,171 tỷ USD
Khu nghỉ dưỡng và du lịch 8,375 tỷ USD
Hàng hóa, thực phẩm và đồ uống tại công viên 8,039 tỷ USD
Cấp phép thương hiệu và bán lẻ 4,307 tỷ USD
Cấp phép công viên và các nguồn khác 2,259 tỷ USD
Tổng cộng 34,151 tỷ USD
Nguồn: The Walt Disney Company – Annual Report 2024.
Điều đáng chú ý là doanh thu không chỉ đến từ vé tham quan. Khách hàng còn chi tiêu cho lưu trú, ẩm thực, mua sắm, trải nghiệm và các sản phẩm mang thương hiệu Disney. Đây chính là giá trị của mô hình kinh tế tích hợp.
Bài học cho TP.HCM: Không nên chỉ xây dựng một phim trường bán vé tham quan. Cần phát triển hệ sinh thái bao gồm sản xuất phim, lưu trú, ẩm thực, mua sắm, giải trí và sản phẩm văn hóa có bản quyền.

2.2. UNIVERSAL STUDIOS – BIẾN THẾ GIỚI ĐIỆN ẢNH THÀNH ĐIỂM ĐẾN
Universal Studios là mô hình kết hợp giữa công viên giải trí, công nghệ điện ảnh, trải nghiệm nhập vai và khai thác thương hiệu phim.
Những thế giới điện ảnh nổi tiếng được chuyển hóa thành không gian trải nghiệm thực tế.
Khách tham quan không chỉ xem phim mà còn được bước vào bối cảnh của phim.
Một số công viên tiêu biểu:
Công viên Lượng khách năm 2024
Universal Studios Japan 16 triệu
Universal Studios Beijing 9,775 triệu
Universal Studios Florida 9,5 triệu
Universal Studios Hollywood 8,7 triệu
Nguồn: TEA Global Experience Index 2024.
Universal Studios Japan tại Osaka đặc biệt đáng nghiên cứu. Công viên đã phát triển nhiều khu trải nghiệm theo chủ đề, kết hợp trò chơi công nghệ cao, nhân vật điện ảnh, ẩm thực và sản phẩm bản quyền. Mô hình này cho thấy sức hấp dẫn của một công viên chủ đề không chỉ phụ thuộc vào diện tích mà còn phụ thuộc vào chất lượng trải nghiệm và sức mạnh của tài sản trí tuệ.
Bài học cho Cần Giờ: Có thể phát triển những không gian trải nghiệm theo chủ đề phim Việt Nam, lịch sử, văn hóa và thiên nhiên. Thay vì chỉ tái hiện phim trường, khách tham quan có thể tham gia vào những câu chuyện, hóa thân thành nhân vật và khám phá các bối cảnh.

2.3. WARNER BROS. STUDIO TOUR – KHAI THÁC DOANH THU TỪ PHIM TRƯỜNG
Đây là mô hình gần nhất với ý tưởng Cần Giờ Studio mà chúng ta đang nghiên cứu. Warner Bros. Studio Tour London cho phép du khách khám phá thế giới hậu trường của loạt phim Harry Potter. Khách tham quan được tiếp cận:
* Bối cảnh quay phim.
* Đạo cụ nguyên bản.
* Trang phục nhân vật.
* Kỹ thuật dựng cảnh.
* Hiệu ứng đặc biệt.
* Quy trình sản xuất phim.
Theo báo cáo tài chính năm 2024 của Warner Bros. Studios Leavesden Limited:
Hoạt động Doanh thu năm 2024
Studio tour và bán hàng lưu niệm 176,588 triệu GBP
Cơ sở vật chất trường quay, cho thuê thiết bị và dịch vụ liên quan 86,995 triệu GBP
Tổng doanh thu 263,583 triệu GBP
Tương đương khoảng 263,6 triệu bảng Anh doanh thu.
Đáng chú ý, hoạt động tham quan phim trường và bán hàng lưu niệm chiếm khoảng 67% tổng doanh thu của công ty. Đây là minh chứng cho tiềm năng thương mại của mô hình kết hợp giữa phim trường và du lịch trải nghiệm. Cần lưu ý rằng đây là doanh thu của pháp nhân Warner Bros. Studios Leavesden Limited, không phải số liệu riêng biệt của hoạt động bán vé tham quan.
Bài học cho Cần Giờ: Phim trường có thể được thiết kế ngay từ đầu với hai chức năng:
1. Phục vụ sản xuất phim chuyên nghiệp.
2. Phục vụ tham quan, giáo dục và trải nghiệm du lịch.
Hai hoạt động có thể bổ trợ nhau nếu được tổ chức theo quy trình vận hành và bảo mật phù hợp.

3. QUY MÔ THỊ TRƯỜNG THEME PARK TOÀN CẦU
Theo TEA Global Experience Index 2024, tổng lượng khách của 25 công viên chủ đề lớn nhất thế giới đạt gần:
246 triệu lượt khách trong năm 2024.
Tăng 2,4% so với năm 2023.
Một số công viên lớn nhất thế giới:
* Magic Kingdom – 17,836 triệu lượt khách.
* Disneyland Park California – 17,337 triệu.
* Universal Studios Japan – 16 triệu.
* Tokyo Disneyland – 15,104 triệu.
* Shanghai Disneyland – 14,7 triệu.
Những con số này cho thấy công viên chủ đề đã trở thành một ngành kinh doanh du lịch và giải trí quy mô lớn. Tuy nhiên, không phải mọi công viên đều có thể đạt hàng chục triệu lượt khách. Thành công phụ thuộc vào quy mô thị trường, vị trí, giao thông, thương hiệu, năng lực vận hành và khả năng tạo ra trải nghiệm khác biệt.

4. CẤU TRÚC DOANH THU CỦA MỘT FILM STUDIO THEME PARK
Từ kinh nghiệm quốc tế, có thể phân chia doanh thu thành tám nhóm:

Điểm quan trọng là các nguồn thu này không phụ thuộc hoàn toàn vào nhau. Khi hoạt động sản xuất phim giảm, khu nghỉ dưỡng và du lịch vẫn có thể vận hành. Khi không có sự kiện lớn, khách tham quan vẫn có thể đến trải nghiệm phim trường và công viên. Đó là lợi thế của mô hình đa nguồn doanh thu.

5. CƠ HỘI PHÁT TRIỂN CẦN GIỜ STUDIO FILM THEME PARK
Từ những kinh nghiệm trên, tôi đề xuất nghiên cứu mô hình:
CẦN GIỜ STUDIO
FILM – RESORT – TOURISM – ECOLOGICAL EXPERIENCE
Một tổ hợp tích hợp năm chức năng:
1. Film Production Studio
Trung tâm sản xuất phim điện ảnh, truyền hình, quảng cáo, phim tài liệu và nội dung số.
2. Film Theme Park
Không gian trải nghiệm các thế giới điện ảnh, phim trường lịch sử, văn hóa Việt Nam và những câu chuyện di sản.
3. Film Resort
Khu nghỉ dưỡng, khách sạn, villa và dịch vụ lưu trú dành cho du khách, đoàn làm phim và các chương trình sáng tạo.
4. Eco Discovery Center
Trung tâm khám phá hệ sinh thái rừng ngập mặn, giáo dục môi trường và trải nghiệm thiên nhiên.
5. Film Academy & Creative Hub
Trung tâm đào tạo, sáng tạo, tổ chức workshop, sản xuất nội dung và kết nối các nhà làm phim quốc tế.
Điểm khác biệt của Cần Giờ là khả năng kết nối điện ảnh với hệ sinh thái thiên nhiên và du lịch sinh thái. Đây là hướng định vị có thể tạo ra bản sắc riêng, thay vì cạnh tranh trực tiếp với các công viên giải trí thuần túy.

6. NHỮNG NGUỒN THU CÓ THỂ PHÁT TRIỂN TẠI CẦN GIỜ
Có thể nghiên cứu các sản phẩm thương mại sau:
* Vé tham quan phim trường.
* Vé trải nghiệm công viên chủ đề.
* Tour khám phá hậu trường điện ảnh.
* Tour di sản lịch sử Rừng Sác.
* Tour khảo cổ và văn hóa Giồng Cá Vồ.
* Nghỉ dưỡng sinh thái.
* Nhà hàng theo chủ đề điện ảnh.
* Sản phẩm thủ công và quà tặng văn hóa.
* Workshop làm phim dành cho trẻ em.
* Khóa học sản xuất phim ngắn.
* Sự kiện và lễ hội điện ảnh.
* Cho thuê trường quay và thiết bị.
Đặc biệt, các sản phẩm cần được thiết kế để du khách có thể ở lại nhiều ngày thay vì chỉ tham quan trong vài giờ. Thời gian lưu trú càng dài, cơ hội tạo doanh thu từ dịch vụ càng lớn.

7. ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH TÀI CHÍNH THỬ NGHIỆM
Để đánh giá tiềm năng, có thể xây dựng ba kịch bản lượng khách giả định:
Chỉ tiêu Thận trọng Cơ sở Tăng trưởng
Khách/năm 300.000 600.000 1.000.000
Chi tiêu bình quân/khách 500.000đ 700.000đ 900.000đ
Doanh thu quy đổi 150 tỷ 420 tỷ 900 tỷ
Đây là mô hình doanh thu minh họa, không phải dự báo đã được kiểm chứng thị trường.
Các mức chi tiêu giả định bao gồm vé và các dịch vụ trong tổ hợp. Khi lập dự án chính thức cần tính riêng khách tham quan trong ngày, khách lưu trú, khách đoàn làm phim và doanh thu B2B để tránh tính trùng.
Ngoài doanh thu trực tiếp, dự án còn có thể tạo ra giá trị lan tỏa cho:
* Khách sạn và dịch vụ lưu trú địa phương.
* Vận tải và du lịch đường thủy.
* Nhà hàng và ẩm thực.
* Doanh nghiệp thủ công.
* Dịch vụ tổ chức sự kiện.
* Các doanh nghiệp công nghiệp văn hóa.
Doanh thu của tổ hợp và tác động kinh tế lan tỏa cho địa phương cần được tính thành hai nhóm riêng biệt.

8. NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý KHI ĐẦU TƯ
Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy một theme park không phải dự án có thể đầu tư chỉ dựa trên sức hấp dẫn của ý tưởng.
Cần nghiên cứu kỹ:
1. Nhu cầu thị trường và sức mua.
2. Khả năng tiếp cận giao thông.
3. Tổng mức đầu tư và chi phí vận hành.
4. Mùa vụ du lịch.
5. Thời gian hoàn vốn.
6. Bản quyền nội dung và thương hiệu.
7. Năng lực vận hành.
8. Đánh giá tác động môi trường.
Đối với Cần Giờ, yêu cầu bảo tồn rừng ngập mặn và các khu vực di sản phải được đặt lên hàng đầu.
Không nên xây dựng công trình quy mô lớn tại những khu vực nhạy cảm về sinh thái hoặc xâm phạm phạm vi bảo vệ di tích.

9. KẾT LUẬN: ĐIỆN ẢNH CÓ THỂ TRỞ THÀNH ĐỘNG LỰC PHÁT TRIỂN KINH TẾ MỚI
Kinh nghiệm của Disney, Universal và Warner Bros. cho thấy một điểm chung: Những tập đoàn thành công không chỉ bán vé xem phim hoặc vé tham quan. Họ xây dựng những thế giới mà khách hàng muốn bước vào, muốn trải nghiệm và muốn quay trở lại. Đây là tư duy quan trọng khi nghiên cứu mô hình Cần Giờ Studio Film Theme Park.
TP.HCM có cơ hội phát triển một mô hình khác biệt, kết hợp sản xuất điện ảnh, nghỉ dưỡng, du lịch trải nghiệm, khám phá di sản và giáo dục bảo tồn thiên nhiên.
Nếu được quy hoạch và vận hành hiệu quả, dự án không chỉ tạo ra doanh thu từ hoạt động điện ảnh mà còn mở rộng giá trị kinh tế của các ngành du lịch, dịch vụ và công nghiệp văn hóa. Một bộ phim có thể tạo ra cảm xúc. Một phim trường có thể tạo ra việc làm. Một công viên chủ đề có thể thu hút du khách. Nhưng một hệ sinh thái được thiết kế tốt có thể tạo ra giá trị kinh tế và văn hóa qua nhiều thế hệ.

CẦN GIỜ STUDIO
FILM – RESORT – TOURISM – ECOLOGICAL EXPERIENCE
Where Cinema Meets Nature. Where Creativity Creates Value.