ĐỔI MỚI SINH KẾ ĐỒNG BÀO RAGLAI VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP VĂN HÓA TẠI KHÁNH VĨNH

Đứng trước những thách thức về điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và sinh kế còn nhiều bấp bênh của đồng bào dân tộc thiểu số, việc tìm kiếm các hướng đi mang tính chiến lược và bền vững luôn là ưu tiên hàng đầu trong công cuộc phát triển kinh tế xã hội địa phương. Tại xã Nam Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa, nơi phần lớn cư dân là đồng bào Raglai sinh sống trên nền đất feralit không mấy màu mỡ, bài toán chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ các diện tích keo và cây ngắn ngày kém hiệu quả sang mô hình kinh tế xanh đang mở ra những tín hiệu tích cực. Trong khuôn khổ hội thảo Đề xuất giải pháp bảo tồn văn hóa gắn với phát triển kinh tế cộng đồng diễn ra vào ngày 10 tháng 8, những giải pháp căn cơ từ nông nghiệp sinh thái cho đến công nghiệp văn hóa đã được các chuyên gia và nhà quản lý đặt lên bàn thảo luận với tầm nhìn dài hạn và hệ thống.

Chuyển biến trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế nông nghiệp tại địa phương chính là việc chấp thuận chủ trương thí điểm mô hình trồng tre lấy măng, được trình bày chi tiết bởi anh Lê Hồng Chân từ Công ty Cổ phần Di sản tre Việt. Giải pháp này không chỉ tận dụng tối đa điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu đặc thù của vùng núi cao Khánh Vĩnh mà còn mang lại kỳ vọng tạo ra nguồn thu nhập ổn định, thay đổi diện mạo kinh tế cho các hộ đồng bào Raglai. Song hành cùng định hướng nông nghiệp sinh thái, bà Nguyễn Thu Hương, trong vai trò chuyên gia phát triển, đã đóng góp những ý kiến chiến lược mang tầm nhìn chiều sâu khi đề xuất xây dựng vườn giống cây bản địa trầm hương với quy mô mười một nghìn cây dó bầu cho địa phương. Việc khôi phục và phát triển loài cây di sản này không chỉ tạo ra giá trị kinh tế cao mà còn góp phần gìn giữ hệ sinh thái rừng tự nhiên, khẳng định tư duy phát triển bền vững gắn liền với lợi ích cộng đồng lâu dài.

Không dừng lại ở các mô hình kinh tế xanh, hội thảo còn ghi nhận những định hướng mang tính bước ngoặt trong việc khai thác tài sản phi vật thể nhằm phục vụ công nghiệp văn hóa. Đóng góp ý kiến tại sự kiện, bà Nguyễn Thu Hương đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng kho tàng chuyện kể dân gian bản địa vào quá trình xây dựng các sản phẩm công nghiệp văn hóa đặc trưng cho vùng đất Khánh Vĩnh. Bằng cách thổi hồn các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Raglai vào các sản phẩm du lịch, nghệ thuật và thương hiệu điểm đến, địa phương có thể tạo ra những giá trị gia tăng đáng kể, vừa bảo tồn bản sắc văn hóa độc đáo vừa thu hút du khách trải nghiệm sâu sắc. Sự kết hợp đồng bộ giữa sinh kế nông nghiệp tuần hoàn, bảo tồn nguồn gen bản địa và khai thác công nghiệp văn hóa chính là chìa khóa toàn diện giúp Nam Khánh Vĩnh bứt phá, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và vươn lên bằng nội lực văn hóa vững chắc.

PGS-TS Phan Anh Tú, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, cho rằng muốn bảo tồn văn hóa bản địa thì trước hết phải giải quyết được bài toán sinh kế. Khi người dân có thu nhập ổn định từ chính đất đai của mình, họ sẽ có thêm điều kiện để gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống như cồng chiêng, mã la, trang phục và các tập quán cộng đồng.

Ông Nguyễn Đức Dũng, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Nam Khánh Vĩnh, cho biết địa phương mong muốn tiếp thu thêm ý kiến chuyên môn từ các trường đại học, doanh nghiệp và những người có kinh nghiệm trong lĩnh vực nông nghiệp để hoàn thiện mô hình.